Беларускія папяровыя замкі: ад Гародні да Сёмкава

Гісторыя нашых папяровых замкаў пачалася больш за 10 год таму. Тады я займаўся музейным макетам Гродзенскага замка часоў Вітаўта. Рабіў яго занадта доўга, як мне тады здавалася: цэлых паўгады. І тады ж з’явілася ідэя зрабіць макет такім, каб яго можна было склеіць літаральна за гадзіну. А яшчэ я тады маляваў карыкатуры на нашы замкі. Таму і першы папяровы замак таксама быў смешным, з мульцяшнымі прапорцыямі.

Гэтую распрацоўку ўбачыў наш сябар Зміцер Кіенка. Адразу ж загарэўся запусціць набор у вытворчасць. Надрукаваў невялічкую партыю, і высветлілася, што попыт проста шалёны. Гэта нягледзячы на вельмі прымітыўную графіку і “несур’ёзны” выгляд . Людзі чакалі выпуску новых набораў – мы наладзілі выпуск макетаў Лідскага замка, храма абарончага тыпу ў Сынкавічах, Мірскага і Нясвіжскага замкаў. Яны таксама былі вельмі простымі, зусім без фаташопа. І тым не менш, вельмі папулярнымі. У свой час нават ўваходзілі ў ТОП-5 беларускіх гульняў.

Мы з самага пачатку арыентаваліся менавіта на самых малодшых мадэлістаў. Чаму? Калі для сур’ёзных мадэлістаў выпускалася і выпускаецца даволі шмат архітэктурных макетаў, часам вельмі складаных, то для дзяцей тады выбар быў невялікі. А беларуская архітэктура ўвогуле была прадстаўлена адзінкавымі наборамі.

Значную ролю ў далейшым лёсе гэтага папяровых замкаў адыграла мая жонка Ксенія, якая ў той час працавала ў Гродзенскім Дзяржаўным універсітэце і вяла “Школу юнага гісторыка”. Высветлілася, што такія простыя і мульцяшныя замкі могуць быць цудоўным наглядным дапаможнікам, яны вызывалі жывую цікаўнасць да гісторыі, да нашай архітэктуры. І, што самае галоўнае, кожны мог сам зрабіць сабе свой замак.

З 2017 года ў нас распачаўся новы этап у развіцці праекта. Галоўным напрамкам дзейнасці стала правядзенне майстар-класаў. Ксеніяй Адасік была распрацавана адмысловая праграма па гісторыі беларускай архітэктуры для дзяцей малодшага школьнага ўзросту і нават для дашкольнікаў. На занятках дзеці знаёміліся не толькі з гісторыяй архітэктуры, але і з асновамі папяровага мадэлізму.

У нас з’явіліся цэлыя серыі набораў для правядзення майстар-класаў – “Архітэктура старажытнай Беларусі”, “Першыя гарады”, “Культавая архітэктура”, “Народнае дойлідства” і іншыя. Наборы былі распрацаваны такім чынам, каб дзеці маглі самастойна сабраць макет за ўрок. Тады ж з’явіўся наш сапраўдны хіт – капілка “Белая вежа”.

Не забываліся мы і пра выпуск “вялікіх” набораў. Значна палепшылася графіка, мы сталі ўжываць рэальныя тэкстуры (дахоўка, цэгла, грунт, вада і г.д.). І самі макеты выйшлі на новы ўзровень.

Адразу былі перапрацаваныя старыя наборы – замак Вітаўта, замак Гедыміна, замкі ў Крэве і Наваградку. Запушчаны новыя серыі – “Палацы Беларусі” , “Знакамітыя будынкі”, “Транспарт”. У адрозненне ад першых замкаў новыя наборы распрацоўваюцца ў пэўным маштабе, яны маюць “правільныя” прапорцыі , рэалістычную графіку. І разам з тым яны такія ж простыя для зборкі. На цяперашні момант у нашым “репертуары” больш за 60 папяровых макетаў – ад стаянкі эпохі палеаліта да Нацыянальнай бібліятэкі.

Пэўны час мы супрацоўнічалі з перыядычнымі выданнямі. Больш за паўтара дзесятка макетаў была надрукавана ў “Республиканской строительной газете” (знакамітыя будынкі, сучасная беларуская архітэктура), у дзіцячых выданнях.

Сёмкава. Палац Хмараў

Распрацоўка макета пачынаецца з пошука інфармацыі па будынку, яго абмерных чарцяжоў. На жаль, па Сёмкаўскаму палацу мы знайшлі толькі план.

Па старых фатаграфіях мы змаглі вызначыць патрэбныя памеры палаца і вычарціць яго праекцыі.

На кожным этапе работы трэба памятаць пра тых, хто будзе клеіць наш набор! Тут важна прадумаць, з якіх дэталяў будзе складацца макет. Усе лініі згібу пазначаем адмысловымі рысачкамі.

Надыходзіць час фаташопа. Старанна прамалёўваем усе магчымыя дэталі. Для дахоўкі выкарыстоўваем адмысловую тэкстуру. Аб’ём падкрэсліваем ценямі і рознымі фаташопнымі хітрыкамі.

Гатовыя дэталі кампануем на лістах, пазначаем нумары дэталяў.

Інструкцыя – не менш важная частка набора. Яна павінна быць простай і зразумелай.

Гатовы макет палаца.

Матэрыял ад партнёра праекта “Адраджэнне сядзібна-паркавага комплексу Сёмкава” – праекта “Беларускія замкі”.