Ru
En Bl

«Не часта ходзім, не многа просім». Як па вёсцы Дзеркаўшчына на Вялікдзень ходзяць валачобнікі

Автор: Юлія Барыла
04.04.2018

Каб павіншаваць аднавяскоўцаў са святам, яны крочаць ад хаты да хаты, пяюць традыцыйную для свята песню «Вэсолы», гуляюць з яйкамі і збіраюць пачастункі. Мы паглядзелі, як праходзіць валачобны абрад у невялічкай вёсцы Віцебскай вобласці.

Здаўна валачобніцтва было важнай часткай святкавання Вялікадня ў Беларусі. Валачобнікаў, якія песнямі ўслаўлялі Уваскрасенне Хрыстова, чакалі ў кожнай хаце. Людзі верылі, што яны спрыяюць дабрабыту сям’і. Як і калядоўшчыкаў на Каляды, гасцей чым-небудзь частавалі, у першую чаргу, пафарбаванымі яйкамі

Яшчэ гадоў 30 таму валачобніцтва ў Дзеркаўшчыне, як і ў многіх другіх вёсках, было звычайнай справай. Збіраліся адразу некалькі кампаній дарослых, і, хто з баянам, хто без, абыходзілі хаты. З часам традыцыя патроху адыйшла, але некалькі гадоў таму узнавілася. Маладыя ўдзельнікі фальклорнага гуртка рыхтавалі да свята пастаноўку, а пасля падумалі, чаму б і па хатах не прайсціся: касцюмы ёсць, сцэнарый вывучаны. Так і пайшло.

У гэтым годзе на валачобніцтва сабраліся чалавек дзесяць: вучні мясцовай школы, выпускнікі і супрацоўнікі клуба. Дырэктар клуба на тыдні разаслала па вайберу сцэнарый з распісанымі рэплікамі, правялі рэпетыцыю — так і падрыхтаваліся.

Людзей было б болей, каб не дрэннае надвор’е. На вуліцы дождж і вецер, дарогі размыла. Першыя хвіліны валачобнікі яшчэ вагаюцца: можа, не ісці? Але ў выніку рушаць да клубных шафаў з адзежай і выбіраюць сабе касцюмы. Пінжакі з цяжкасцю лезуць на курткі, а хусткі спатрэбяцца не толькі дзеля каларыту, але і ад дажджу.

Дзеркаўшчына знаходзіцца ў заходняй частцы Беларусі, і большасць мясцовых жыхароў  — каталікі. У вёсцы, дзе жыве ад сілы чалавек 800, стаіць вялікі каменны касцёл XIX стагоддзя, на велікодную імшу там  заўсёды шмат людзей. Дзеркаўшчынскія валачобнікі таксама пераважна каталікі, таму і збіраюцца яны на каталіцкае свята.

— У мінулым годзе добра было: каталіцкі і праваслаўны Вялікдзень супалі. Нас сабралася некалькі груп, абышлі вельмі шмат хат. А ў гэтым годзе і не ведаю, ці выбярэмся ўжо на праваслаўнае свята, — дзеліцца думкамі дырэктар Дзеркаўшчынскага клуба Аксана Баброўская.

За дзень валачобнікі абыходзяць 30-40 хат. Зайсці да ўсіх не атрымліваецца, але ўдзельнікі ўжо ведаюць, дзе іх дакладна чакаюць, і адразу накіроўваюцца туды.

Яшчэ на падыходзе да першай хаты валачобнікі пачынаюць спяваць, а гаспадары загадзя ведаюць, што госці набліжаюцца. Усе заходзяць у хату і, грудзячыся ў калідоры, распачынаюць міні-пастаноўку з віншаванняў са святам. Сярод валачобнікаў ёсць пачынальнік, які гаворыць больш за ўсё рэплік, падхватнікі і механоша, які збірае ў мех падарункі.

— Дай кожнаму пеюну хоць па яйку, ну а пачынальніку парачку! А нашаму механошу — пірог ды галёшу, каўбаскі з шастом, а мо і свінню з хвастом, — падказваюць падхватнікі гаспадарам.

Пасля пажаданняў здароўя і добрабыту пачынальнік праводзіць невялікую гульню з гаспадарамі «Пакаці яечка», каб даведацца, хто ў гэтым годзе будзе больш багатым і шчаслівым. А потым папоўніўшы торбу, удзельнікі зноў з песнямі ідуць далей.

У торбу валачобнікам чаго толькі не трапляе: і ежа, і грошы. Але больш за ўсё, вядома, яек, якія даюць усе гаспадары. Іх не толькі фарбуюць, але і свенцяць у касцёле.

— Нам яйкі пафарбавала ў цыбулі мая свякроў. Раздала іх нам і другім сваякам. Мы з раніцы паехалі і гэтымі ж яйкамі ўсе абмяняліся — смяецца адна гаспадыня.

Многія не проста фарбуюць яйкі ў цыбулі ці выкарыстоўваюць налепкі, а падыхозяць да справы вельмі крэатыўна. Калі прыляпіць да яйка лісцік і пакрасіць яго ў панчосе, атрымліваецца пасхальнае яйка з узорам.

Пасля першай хаты пачынальнік яшчэ скардзіцца, што не ўсе памятаюць словы песень. Але пасля хаты пятай дзея даходзіць да аўтаматызму.

Пакуль старэйшыя школьнікі шэсцем праходзяць па вёсцы, па яйка выпраўляюцца і малодшыя вучні. Яны пакуль абыходзяцца простым «Хрыстос Уваскрос», але з часам, магчыма, далучацца і да валачобнікаў.


Комментарии
Оставить комментарий
Чтобы оставить комментарий, вам необходимо авторизоваться.

Смотрите также

Статьи
Талака, талачыся! Як беларусы разам будавалі хаты і капалі бульбу

У верасні беларусы-гараджане мінімум на адны выходныя забываюцца на свой гарадскі лад жыцця і адпраўляюцца на малую

Статьи
Как в белорусской деревне в Пасхальную ночь жгут костры – чтобы Христос нашел дорогу в дом

8 апреля православные верующие отметили Пасху. Как это было в деревнях Данилевичи и Приболовичи Лельчицкого

Статьи
Масленица, Комоедица, «Гуканне вясны», или Самые интересные весенние обряды

Трескучие морозы отступают, снег из белого становится бурым, удлиняется день, сосульки оплывают на солнце и

Статьи
Самые яркие обряды января: женить Терешку, окунаться в прорубь, устраивать «царские» забавы

У наших предков не было радио, телевизора, айфонов, планшетов и прочих достижений современной цивилизации. Но

Еще
Самые популярные Самые обсуждаемые