Ru
En Bl

Натхненне беларускіх паэтаў. Самыя маляўнічыя літаратурныя сядзібы ў Беларусі

Автор: Юлія Барыла
23.05.2017

Беларускім класікам не трэба было далёка хадзіць за натхненнем. Яны ў большасці раслі ў вёсках ці на хутарах, блізкія да прыроды і добра знаёмыя з беларускімі краявідамі. Сёння па ўсёй краіне ёсць шмат адноўленых сядзіб, дзе калісьці праводзілі час нашы паэты і пісьменнікі. Некаторыя з іх і дагэтуль захавалі сваю маляўнічасць і паэтычны настрой.

Купалаўскія Вязынка і Ляўкі

Сярод купалаўскіх мясцін у Беларусі добра вядома Вязынка. Вёска знаходзіцца непадалёк ад Мінска, і цягнік са сталіцы прыходзіць дакладна да варот сядзібы. У гэтым месцы Янка Купала яшчэ нічога не пісаў, тут ён нарадзіўся і быў увогуле не Янкам Купалам, а Ясем Луцэвічам.

Вязынка (филиал музея Янки Купалы)8.jpg

Бацькі Янкі Купалы арандавалі частку фальварка ў Валенція Замбржыцкага ў 1881 годзе, праз год тут нарадзіўся Іван, для блізкіх – Ясь. Сям’я Луцэвічаў пражыла тут толькі некалькі гадоў, але ўсё роўна Вязынку штогод наведваюць каля 100 тысяч чалавек. Бо прычын наведаць Вязынку шмат.

Па-першае, гэта гісторыя жыцця Івана Луцэвіча. У доме, дзе ён нарадзіўся, сёння адноўлены тагачасны інтэр’ер, ёсць некаторыя асабістыя рэчы бацькоў пісьменніка. Недалёка ад дома ўстаноўлены помнік песняру, ёсць і валуны з радкамі яго вершаў.

Вязынка (филиал музея Янки Купалы).jpg

Па-другое, Вязынка ўжо многа каму палюбілася за маляўнічасць. Назву вёсцы дала рака Вязынка. Акрамя музея, тут створаны і Купалаўскі мемарыяльны запаведнік. А значыць, захаваны ландшафт, які радаваў яшчэ вочы паноў Замбржыцкіх: старыя дрэвы, крыніца, ліпавая алея і частка саду. І, па-трэцяе, пастаянна з’яўляюцца нагоды заехаць у Вязынку, бо тут на працягу года праходзяць такія святы як «Гуканне вясны», «Купала», «Багач» і шмат якія іншыя. 

Левки (филиал музея Янки Купалы)3.jpg

Акрамя Вязынкі, у Беларусі ёсць яшчэ тры купалаўскія сядзібы. За цішынёй і прыгажосцю асабліва раім паехаць у Ляўкі. Калі ў Вязынцы пісьменнік нарадзіўся, то ў Ляўках праводзіў апошнія гады жыцця. Упершыню Янка Купала наведаў Ляўкі ў 1935 годзе. Месца на высокім беразе шырокага Дняпра адразу спадабалася беларускаму класіку. Прыгожую драўляную дачу пабудавалі спецыяльна для Янкі Купалы як падарунак да 30-годдзя яго дзейнасці. Сюды ён прыязджаў з сям’ёй на лета і запрашаў да сябе сяброў. 

Левки (филиал музея Янки Купалы)6.jpg

Хутары Якуба Коласа

Бацька Якуба Коласа быў лесніком, і сям’я некалькі разоў пераязджала з месца на месца. Таму зараз ў Стаўбцоўскім раёне адразу некалькі філіялаў коласаўскага музея. Сядзібамі пабудоўкі назваць складана, гэта адноўленыя сялянскія хаты, якія Якуб Колас і апісваў у сваіх творах. 

Наведаць родныя мясціны пісьменніка трэба, каб адчуць сябе ў беларускай вёсцы мінулага стагоддзя. У Акінчыцах сям’я Міцкевічаў жыла ў тыя ж гады, калі Луцэвічы прыехалі ў Вязынку. І ў Акінчыцах, якія сёння ўключылі ў мяжу Стоўбцаў, нарадзіўся будучы пісьменнік. 

Усадьба Якуба Коласа «Акинчицы» в Столбцах.JPG

А хутар Ласток – гэта першыя ўспаміны малога Косціка. Пісьменнік узгадваў, што хутар знаходзіўся ў вельмі глухім месцы, за стагоддзе не шмат што змянілася. Сёння таксама не так лёгка адшукаць дом сярод густога лесу.

Хутор Ласток недалеко от деревни Свериново.JPG

Пасля Ластку сям’я Міцкевічаў пераехала ў Альбуць, дзе будучы класік вучыўся, а потым з’ехаў у Нясвіж. Хутар Альбуць таксама радуе прасторай, да таго ж там ёсць інтэрактыўная зона «Хатка знахаркі», дзе можна паглядзець, як захоўваць лекі і чаі з траў. 

А ў Смольні, дзе знойдзеце такую ж сялянскую хаціну, Якуб Колас працаваў і над «Сымонам-музыкай», і над «Новай зямлёй». Можа, тут і лепш за ўсё шукаць натхненне?

Кушляны Багушэвіча 

Недалёка ад Смаргоні ёсць яшчэ адна прыгожая драўляўная сядзіба з літаратурным мінулым. Вёску Кушляны род Багушэвічаў набыў яшчэ ў 1749 годзе.

Кушляны.jpg

Францішак Багушэвіч нарадзіўся ў 1840-м у Віленскай губерні, але вельмі хутка сям’я перабралася ў Кушляны. У гэтым месцы прайшлі дзіцячыя і юнацкія гады аўтара «Дудкі беларускай» і «Смыка беларускага», які марыў абудзіць нацыянальную самасвядомасць беларусаў. 

Францішак вярнуўся ў Кушляны і ў сталым узросце. Ён актыўна займаўся перабудовай маёнтку, таму сядзіба, якую мы бачым сёння, была ўзведзена як раз пры паэце. У Кушлянах таксама захаваўся стары парк з дрэвамі XVIII і XIX стагоддзяў. Сёння ў шляхецкім доме ўзноўлены тагачасныя інтэр’еры і экспануюцца рэчы, якія належалі роду Багушэвічаў. Там жа можна лепш пазнаць і біяграфію пачынальніка беларускай літаратуры. 

Кушляны2.jpg

Недалёка ад сядзібы ёсць магічнае месца – Лысая гара, на якой, па легендах, раней размяшчалася язычніцкае капішча. Таму наведванне гары зробіць экскурсію ў Кушляны яшчэ больш уражваючай.

Ракуцёўшчына Максіма Багдановіча 

У 1896 годзе, калі Максіму Багдановічу было ўсяго 5 гадоў, яго сям’я пераехала ў Ніжні Ноўгарад, а юнацкія гады паэт правёў у Яраслаўлі. Нягледзячы на гэта, юнака заўсёды цягнула ў Беларусь, ён рэгулярна дасылаў свае творы ў беларускія выдавецтвы і быў знаёмы з выдаўцамі «Нашай Нівы». 

Ракуцёўшчынаа.jpg

У 1911 годзе ён вырашыў правесці лета ў родных мясцінах і два месяцы арандаваў дом у фальварку Ракуцёўшчына шляхціца Лычкоўскага. У 1990-х гадах пачалося аднаўленне сядзібы. У першую чаргу быў адбудаваны дом, які арандаваў Багдановіч, а ўнутры адноўлены інтэр’ер, характэрны для таго перыяду. Быў адрэстаўраваны і дом гаспадара з гасцінай, кухняй і нават дзіцячым пакоем. У гумне, якое ранней выкарыстоўвалася для захавання снапоў, сёння можна паглядзець прылады працы сялян мінулага стагоддзя. Недалёка ад фальварка ёсць Максімава крыніца з чыстай вадой. 

Криница Богдановича в деревне Ракутёвщина2.jpg

Фальварак Завоссе Міцкевіча

У фальварку Завоссе ў 1798 годзе нарадзіўся яшчэ адзін беларускі класік, Адам Міцкевіч. У асноўным паэт правёў дзяцінства ў Навагрудку, які потым не раз узгадваў у сваіх творах, але вельмі часта сям’я наведвала і ціхі куток Завоссе з маляўнічай прыродай. 

Усадьба Мицкевичей в Заосье4.jpg

Сядзіба, якая належала Міцкевічам у Завоссі, была разбурана падчас Першай сусветнай вайны. Яе пачалі аднаўляць напрыканцы XX стагоддзя да 200-годдзя з дня нараджэння паэта. Для таго каб копія як мага больш адпавядала арыгіналу, выкарыстоўваліся малюнкі Напалеона Орды і твор самога Міцкевіча «Пан Тадэвуш», дзе паэт падрабязна апісваў умовы жыцця беларускіх шляхціцаў таго часу. 

Усадьба Мицкевичей в Заосье3.jpg

Сядзіба знаходзіцца трохі ў баку ад вёскі Завоссе, на яе вялікай тэрыторыі ёсць таксама вадаём, алея, іншыя пабудовы. Сам фальварак і музейная экспазіцыя выдатна падыходзяць для таго, каб уявіць сабе жыццё дробнай шляхты два стагоддзі таму. 

Малая Багацькаўка Гарэцкага

Максім Гарэцкі – беларускі пісьменнік і дзеяч нацыянальнага руху ў пачатку XX стагоддзя. Ён жыў у Вільні, Мінску, але нарадзіўся ў Малой Багацькаўцы, маленькай вёсачцы Магілёўскай губерні.

Богатьковка.jpg

З ініцыятывай зрабіць музей Гарэцкага ў хаце яго бацькі выступіў прыхільнік пісьменніка Уладзімір Караткевіч. Сёння ў адным зале музея прадстаўлены дакументы і фотаздымкі Гарэцкага, а ў другім можна пабачыць інтэр’ер сялянскага дома ў канцы XIX стагоддзя. У Малой Багацькаўцы ўжо амаль што не засталося жыхароў. Вёска знаходзіцца ў баку ад дарогі, таму месца вельмі ціхае і спакойнае.

 

Читайте также:

«Прыгучие» хатки, колючая проволока и клоны домов Максима Богдановича

Купала i Колас. Жыццё (і тое, што пасля яго) поплеч з геніем

Адам Бернард Мицкевич. Романтик, затмивший Пушкина

Быт беларусаў у кнігах класікаў, альбо Творы, якія трэба прачытаць кожнаму беларусу

Франтишек Богушевич: поэт, повстанец, патриот



Комментарии
Оставить комментарий
Чтобы оставить комментарий, вам необходимо авторизоваться.

Смотрите также

Статьи
7 городов и местечек в Беларуси, которые смогли себя подать и привлечь туристов

Они могли  затеряться среди множества других, но решили поработать над туристической привлекательностью и

Статьи
Чым знакамітая і цікавая Траецкая гара — месца, дзе адбыўся канцэрт да сотых угодкаў абвяшчэньня БНР

Падарожжа ў часе і прасторы па Траецкай гары Радыё Свабода распачала ад агароджы колішняга Траецкага

Статьи
В музее Янки Купалы открылась выставка о связях поэта и БНР

В Государственном литературном музее Янки Купалы при содействии Национального архива Беларуси открылась выставка

Личности
Якуб Колас

Якуб Колас (настоящее имя Константин Мицкевич) является одним из классиков и основоположников белорусской

Самые популярные Самые обсуждаемые